خطايى ، على اكبر
488
خطاى نامه ( شرح مشاهدات سيد على اكبر خطائى معاصر شاه اسماعيل صفوى در سرزمين چين )
امام مسجد در نماز جماعت روز جمعه خطبهاى مىخواند ( به عربى ) . آنچه بهنگام خطبه خوانى در دست مىگيرد عصايى است نظير منتشاى درويشى خودمان و همانند آن عصاى كجوكولهاى كه در نقاشيهاى چينى بهدست كنفسيوس و ديگر پيران چينى ديده مىشود . درين مسجد از كتب خطى دو جلد تفسير زاهدى يعنى درواجكى ديدم كه نسخش در چين نسبت بر ساير كتابخانههاى جهان متعدد است . در باغچهء مسجد لوحهء سنگى بلند بالايى به زبان عربى است از سال چهارم پادشاهى جاچينگ . مضمون لوحه مرثيهاى است دربارهء شخصى به نام مظفر الحق كه در سال 1810 فوت شده است . شبستان اصلى مسجد بزرگ است و سراسرش را بمانند ابنيه و معابد چينى از چوب ساختهاند و چوبها را كنده كارى و رنگآميزى كردهاند . كتيبههايى هم از آيات قرآن بر چوبها ديده مىشود . لوحههاى ادعيه بمرسوم و سنتى كه چينيان در معابد بودائى دارند بطور عمودى بر پشت مجسمههاى لاكپشت سنگى نصب شده است . پيش ازين گفتيم كه چينيان سنگ پشت را از جانوران گرامى و با بركت و مظهر طول عمر مىدانند . معبد شين جان و هيون تسانگ در بيست كيلومترى سيان به ديدن معبد بودائى معتبر و تاريخى رفتيم . در همين معبدست كه زائر و سياح معروف چينى موسوم به هيون تسانگ ( متوفى در 644 ميلادى ) به خاك سپرده شده . بدين صورت كه در شهرى ديگر مرد و دفن شد ولى مريدانش استخوانهايش را در سال 669 به اين معبد آوردند . نام هيون تسانگ را چينيان Heven Zuang تلفظ مىكنند و به صور مختلف در كتب و مراجع اروپائى آمده است . نقل آن بىفايده نخواهد بود : - Yuan Tsang - Yuan Chwang - Hioven Tsang